Doğu Akdeniz Bölgesi Yarışması

23.-29.03.2006

 

 

Teutonia'nın Tarihçesi
 

Binanın adresi, Galip Dede Cad. No. 85 Beyoğlu/İstanbul. Bu adrese gelindiğinde kapısında şu tabela ile karşılaşılıyor: "Teutonia Alman Kültür Merkezi Goethe Enstitüsü".

Pera'nın uluslar arası kültür hayatının önemli adreslerinden biri olan ve 1897 yılında Almanlar tarafından yaptırılan bu mekânın tarihçesine bakıldığında şunlarla karşılaşılıyor.

1847 senesinde İstanbul'da yaşamakta olan Almanlar (daha doğrusu ortak dili Almanca olan topluluk) düzenli olarak yapmış oldukları toplantılara artık belli bir mekân ve bir şekil kazandırmayı kararlaştırarak, tüccarlık yapan Bay Tessat ve İstanbul'da marangozluk ile meşgul olan Bay Schulz önderliğinde kulüp olarak faaliyetlerine devam etme kararı aldılar. Alman Protestan Cemaati'nin de toplandığı semte ilk kulüp binalarının çatısı altında Bay Weidmann'ın başkanlığında toplanmaya başladılar. O yıllarda meydana gelen semt yangınları sonucunda kulüp binası sıkça hasar gördü ve yenilendi. Tabiî ki bu yenileme çalışmaları kulüp üyeleri ve kulüp açısından ağır mali yükümlülükleri de beraberinde getirdi.

1871 senesine gelindiğinde, Alman İmparatorluğu'nun kurulması ve İmparatorluğun Osmanlı Hükümeti ile yürüttüğü iyi dostluk ilişkileri, İstanbul'da çeşitli sebeplerle bulunan Alman nüfusunda belli bir artışı beraberinde getirdi. Dostluk ilişkileri sonucu artık İstanbul'da Alman politikacılar, bürokratlar, tüccarlar ve akademisyenler yaşamaktaydı. Tabiî ki herkes bir şekilde Alman Kulübü Teutonia ile irtibat halindeydi.

Kulüp üyelerinin sayısının artması ve kültürel hayatta yaşanan canlılık sonucu artık kulüp binası yetersiz kalmaya başlamıştı. 1874 yılında bugünkü Teutonia binasının yerine mimar Göbbels'in hazırladığı projeyle ahşap bir kulüp binası inşa ettirildi. Ama 1895 yılında meydana gelen bir yangında Galip Dede Caddesi'ndeki ahşap kulüp binası yanarak yok oldu.

İki sene sonra (1897) Otto Kapp aynı arsada, bugün hâlâ Teutonia Alman Kulübü olarak kullanılan neoklasik cepheli yapıyı inşa etti. Bu yeni bina aynı zamanda Türk Alman Dostluk Evi'ne de ev sahipliği yapacaktı. Türk Alman Dostluk Evi fikrinin temelleri aslında 1917 senesinde Sultanahmet'te Binbirdirek Sarnıcı yakınlarında atılmıştı. Takip eden senelerin getirdiği politik olaylar ve I. Dünya Savaşı'nın etkileri ile bu Dostluk Evi fikri hiçbir zaman hayata geçirilemedi.

1920'lerin ortasına gelinmiş ve savaş yıllarını takip eden yıllarla şekillenen Avrupa haritasında artık Türkiye, Weimar ve Avusturya Cumhuriyetleri yerlerini almışlardı. Çekoslovakya ve Macaristan ülkelerinin sınırları belli olmuştu. İş adamları yavaş yavaş tekrar İstanbul'a gelmeye başlamış ve Alman Kulübü yeni gelenlerle tekrar canlanmıştı.

II. Dünya Savaşı'nın bitimine bir yıl kala (Ağustos 1944) Türkiye Devleti, Almanya ile olan bütün diplomatik ilişkilerini kesti ve Teutonia Alman Kulübü binasına el konuldu. Bu durum 1954 senesine kadar sürdü. II. Dünya Savaşı'nı takip eden yıllarda Türk ve Alman Hükümetleri arasında gelişen dostluk ilişkileri sonucu Teutonia binası tekrar sahiplerine devroldu.

Artık bina tekrar Alman Kulübü olarak faaliyete geçmişti. 1950 ve 1960 seneleri arasında binada öğlen yemeği yemek ya da akşamları keyifli bir bira içmek ve İstanbul'da yaşayan Almanlarla buluşmak mümkündü. Bunların yanı sıra mekân kutlamalara, tiyatro oyunlarına ve çeşitli hayır işleri için düzenlenen kermeslere de ev sahipliği yaptı.

Günümüzde kulüp binası, Alman Lisesi ve Goethe Enstitüsü'nün kültürel aktiviteleri ve Beyoğlu'nun kültür hayatının getirdikleri ile hayat buluyor.