|
Teutonia'nın
Tarihçesi
Binanın
adresi, Galip Dede Cad. No. 85 Beyoğlu/İstanbul.
Bu adrese gelindiğinde kapısında şu tabela ile
karşılaşılıyor: "Teutonia Alman Kültür Merkezi
Goethe Enstitüsü". Pera'nın uluslar arası kültür hayatının önemli
adreslerinden biri olan ve 1897 yılında Almanlar
tarafından yaptırılan bu mekânın tarihçesine
bakıldığında şunlarla karşılaşılıyor. 1847 senesinde İstanbul'da yaşamakta olan
Almanlar (daha doğrusu ortak dili Almanca olan
topluluk) düzenli olarak yapmış oldukları
toplantılara artık belli bir mekân ve bir şekil
kazandırmayı kararlaştırarak, tüccarlık yapan
Bay Tessat ve İstanbul'da marangozluk ile meşgul
olan Bay Schulz önderliğinde kulüp olarak
faaliyetlerine devam etme kararı aldılar. Alman
Protestan Cemaati'nin de toplandığı semte ilk
kulüp binalarının çatısı altında Bay Weidmann'ın
başkanlığında toplanmaya başladılar. O yıllarda
meydana gelen semt yangınları sonucunda kulüp
binası sıkça hasar gördü ve yenilendi. Tabiî ki
bu yenileme çalışmaları kulüp üyeleri ve kulüp
açısından ağır mali yükümlülükleri de
beraberinde getirdi. 1871 senesine gelindiğinde, Alman
İmparatorluğu'nun kurulması ve İmparatorluğun
Osmanlı Hükümeti ile yürüttüğü iyi dostluk
ilişkileri, İstanbul'da çeşitli sebeplerle
bulunan Alman nüfusunda belli bir artışı
beraberinde getirdi. Dostluk ilişkileri sonucu
artık İstanbul'da Alman politikacılar,
bürokratlar, tüccarlar ve akademisyenler
yaşamaktaydı. Tabiî ki herkes bir şekilde Alman
Kulübü Teutonia ile irtibat halindeydi. Kulüp üyelerinin sayısının artması ve kültürel
hayatta yaşanan canlılık sonucu artık kulüp
binası yetersiz kalmaya başlamıştı. 1874 yılında
bugünkü Teutonia binasının yerine mimar
Göbbels'in hazırladığı projeyle ahşap bir kulüp
binası inşa ettirildi. Ama 1895 yılında meydana
gelen bir yangında Galip Dede Caddesi'ndeki ahşap
kulüp binası yanarak yok oldu. İki sene sonra (1897) Otto Kapp aynı arsada,
bugün hâlâ Teutonia Alman Kulübü olarak
kullanılan neoklasik cepheli yapıyı inşa etti.
Bu yeni bina aynı zamanda Türk Alman Dostluk
Evi'ne de ev sahipliği yapacaktı. Türk Alman
Dostluk Evi fikrinin temelleri aslında 1917
senesinde Sultanahmet'te Binbirdirek Sarnıcı
yakınlarında atılmıştı. Takip eden senelerin
getirdiği politik olaylar ve I. Dünya Savaşı'nın
etkileri ile bu Dostluk Evi fikri hiçbir zaman
hayata geçirilemedi. 1920'lerin ortasına gelinmiş ve savaş yıllarını
takip eden yıllarla şekillenen Avrupa
haritasında artık Türkiye, Weimar ve Avusturya
Cumhuriyetleri yerlerini almışlardı.
Çekoslovakya ve Macaristan ülkelerinin sınırları
belli olmuştu. İş adamları yavaş yavaş tekrar
İstanbul'a gelmeye başlamış ve Alman Kulübü yeni
gelenlerle tekrar canlanmıştı. II. Dünya
Savaşı'nın bitimine bir yıl kala (Ağustos
1944) Türkiye Devleti, Almanya ile olan bütün
diplomatik ilişkilerini kesti ve Teutonia Alman
Kulübü binasına el konuldu. Bu durum 1954
senesine kadar sürdü. II. Dünya Savaşı'nı takip
eden yıllarda Türk ve Alman Hükümetleri arasında
gelişen dostluk ilişkileri sonucu
Teutonia binası
tekrar sahiplerine devroldu. Artık bina tekrar Alman Kulübü olarak faaliyete
geçmişti. 1950 ve 1960 seneleri arasında binada
öğlen yemeği yemek ya da akşamları keyifli bir
bira içmek ve İstanbul'da yaşayan Almanlarla
buluşmak mümkündü. Bunların yanı sıra mekân
kutlamalara, tiyatro oyunlarına ve çeşitli hayır
işleri için düzenlenen kermeslere de ev
sahipliği yaptı. Günümüzde kulüp binası, Alman Lisesi ve Goethe
Enstitüsü'nün kültürel aktiviteleri ve
Beyoğlu'nun kültür hayatının getirdikleri ile
hayat buluyor. |
